معاونت پژوهش
چهلم و ششمین نشست علمی تخصصی با عنوان: فقه النیروز
چهلم و ششمین نشست علمی تخصصی با عنوان: فقه النیروز ، استاد: حضرت آیت الله محمد جواد فاضل لنکرانی(دامت برکاته) 1394/12/24 در سالن امام خمینی (ره) مرکز فقهی ائمه اطهار (علیهم السلام) برگزار شد.
فقه النیروز (1)                                                                                             تاریخ: 24/12/1394
استاد: حضرت آیت الله محمد جواد فاضل لنکرانی(دامت برکاته)
این مبحث به مناسبت عید نوروز و سال جدید ارائه می شود و نکته هایی که از روایات، نسبت به این ایام استفاده می شود را بیان می کنیم.
سؤال: آیا نوروز، همان روز اول سال هجری شمسی است که فارسی زبان ها و ایرانی ها آن را جشن می گیرند؛ یا این روز، یکی از مصادیق نوروز کلی است که در روایات وارد شده است ؟ برداشت ما از روایات این است که هر روز که در آن، برای احیاء دین، یا احیاء انسانیت، هدایت معنوی یا موفقیت دنیوی، اقدام و کار شایسته ای صورت گیرد، به تعبیر روایات «نوروز» خواهد بود.
روایات ائمه معصومین (علیهم السلام) ، روز شکسته شدن بت ها توسط حضرت ابراهیم (علیه السلام)، روز عهد امامت¬گرفتن پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) برای حضرت امیر المؤمنین (علیه السلام) در غدیر خم، روز فرستادن امیر مؤمنان (علیه السلام) توسط پیام اکرم (صلی الله علیه و آله) ، به سوی جنیان و گرفتن پیمان از آنها، روز پیروزی حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام) بر خوارج نهروان و روز ظهور حضرت حجت بن الحسن العسکری، را «نوروز»، معرفی نموده است. که برترین و بارزترین مصداق نوروز، همان روز ظهور حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) است. حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام)، در ادامه روایت می فرمایند: «و ما من یوم نیروز إلا و نحن نتوقّع فیه الفرج ، لأنّه من أیامنا حفظه الفُرس وضیعتموه» که این کلام ظهور دارد در این که ، همین نوروزی که ما در آن قرار می گیریم و ایام تحویل سال است، ایام ظهور حضرت هم هست.
لذا این که گفته شود نوروز یک سنت قدیمی و مربوط به هفت هزار سال پیش است، درست نیست! از مجموع این روایات استفاده می شود هر روزی که اهمیّت دینی، یا اهمیّت مادی و طبیعی مهم دارد، بر آن عنوان نوروز صدق می کند، و این طور نیست که نوروز یک روز معین و مشخص باشد که بگوئیم فلان تاریخ هست و فلان تاریخ نیست!
و این که فارسی زبانان، نوروز را اولین روز سال قرارداده اند، به عنوان یکی از مصادیق نوروز کلّی است و هر روز که احیاء طبیعت، احیاء بشریت، احیاء دین و روز مقابله با ظلم، زنده شدن جامعه و احیاء ارزش های دینی باشد، نوروز است. روز تولّد پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) ، حضرت زهرا (سلام الله علیها) ، ائمه معصومین (علیهم السلام) را می توانیم نوروز بدانیم، روز بهبودی از یک بیماری و حتی تولد یک انسان معمولی، می تواند نوروز باشد. در روایتی آمده که شخصی، فالوده ای را خدمت حضرت امیر المؤمنین (علیه السلام) آورد؟ حضرت فرمود: «فنورزوا إن قدرتم کل یومٍ » هر روزتان را نوروز قرار دهید اگر می¬توانید. هر روز جهان، نوروز است، چون هر روز یک حیات جدیدی پیدا می کند؛ انسان هم باید هر روز یک حیات جدید پیدا کند، آدم با تقوا، هر روزش نوروز است، آدم فاسد هیچ روزش، نوروز نیست. در این روایات، فسق و فجور و گناه با حقیقت نوروز منافات دارد. بنابر این بر اساس استنباط ما، نوروز، یک روز معیّن و مشخص نیست و آداب و دعاهایی هم که در مورد نوروز وارد شده، اختصاص به روز معیّن اول فروردین ندارد، هر روزی که نوروز باشد آن آداب، اطلاق دارد مگر اینکه ذکر شده باشد «فی أول یوم فی سنة فُرس» این دعا خوانده شود، ولی اگر در روایت آمده در روز نوروز این دعا را بخوانید، اختصاص به روز اول فروردین نخواهد داشت.
یک از مصادیق نوروز بیداری است، یک معنای سطحی از  بیداری، بیداری هر روز ما از خواب است.
در روایت داریم که هر روز که از خواب بیدار می شوید بگوئید: «الحمد لله الذی احیانی بعد ما أماتنی» ؛ ممکن بود از این خواب بیدار نشویم، خود خواب یک موت و مرگ کوچک است، این بیداری بعد از خواب می شود نوروز، بنابر این هر روز ما نوروز می شود و چه بهتر که بیداری دینی، عقلی و سیاسی هم ایجاد شود، هر نوع بیداری که به وجود آید از مصادیق نوروز است.
نکته دیگر اینکه: دعای مشهور تحویل سال، از جهت صناعت علم حدیث و درایه ، مستندی در کتاب های روایی و ادعیه ندارد. مرحوم حاج شیخ عباس قمی در مفاتیح الجنان آن را ذکر نکرده ، سید ابن طاووس هم در اقبال آن را نیاورده و شیخ طوسی هم در مصباح المتهجد به آن اشاره ای ننموده است. فقط مرحوم مجلسی در زاد المعاد آن را آورده است. بنابر این نمی توان آن را معتبر دانست و به معصومین (علیهم السلام) نسبت داد. اما اساساً در دعا نیازی نیست که حتماً از معصوم (علیهم السلام) وارد شده باشد. چنانچه مضامین دعای انشاء شده مطابق با سایر منابع حدیثی و روایی باشد و یا لااقل مخالف آن نباشد، می توان از آن استفاده نمود زیرا از مصادیق آیه ی شریفه « أدعونی استجب لکم» می باشد و لازم نیست مصادیق این آیه شریفه از ناحیه وحی و یا معصومین (علیهم السلام) باشد.
بنابر این، مناسب است مؤمنین این دعا را بخوانند و نیاز هم نیست به قاعده «تسامح در ادلّه سنن» استناد شود زیرا مورد این قاعده جایی است که در روایتی، ثواب خاصی بر عمل خاصی نسبت داده شود و سند آن روایت ضعیف باشد که این خصوصیت در این دعا نیست.

آخرین اخبار

مراسم رونمایی از سامانه «مپفا» مرکز فقهی ائمه اطهار(ع)

مراسم رونمایی از سامانه مدیریت پروژه‌های پژوهشی مرکز فقهی ائمه اطهار (علیهم السلام) «مپفا» با حضور رئیس معظّم مرکز و مدیریت محترم و معاون پژوهشی محترم مرکز فقهی در 14 تیرماه 1399 برگزار شد.

... ادامه مطلب ...

نشست رئیس محترم مرکز فقهی با مدیران پژوهشی و معارفه سردبیر جدید دوفصلنامه فقه و اجتهاد

نشست رئیس معظم مرکز با مدیران گروهای پژوهشی مرکز فقهی ائمه اطهار (علیهم‌السلام) با حضور مدیر محترم مرکز و معاون پژوهشی محترم، در تاریخ 1399/3/29 برگزار شد. همچنین جناب حجت الاسلام والمسلمین علی نهاوندی به عنوان سردبیر جدید دوفصلناه تخصصی فقه و اجتهاد معرفی گردید. ... ادامه مطلب ...

معرفی کتاب ارزشمند «نهایة الأحکام» به قلم حضرت آیت الله العظمی شیخ عبدالله فاضل لنکرانی(قفقازی)

كتاب «نهاية ‌الاحکام»؛ تأليف حضرت آيت الله العظمي شيخ عبدالله فاضل لنکراني(قفقازي) (رحمة الله عليه) است كه رساله عمليه ايشان به زبان عربي بوده و در زمان حيات ايشان به چاپ رسيده و اكنون مركز فقهي ائمه اطهار(عليهم السلام) آن را تجديد چاپ كرده است. ... ادامه مطلب ...

معرفی کتاب «خطابات قانونیه» درس‌های حضرت آیت الله حاج شیخ محمد جواد فاضل لنکرانی‌(دامت‌برکاته)

معرفی کتاب «خطابات قانونیه» درس‌های حضرت آیت الله حاج شیخ محمد جواد فاضل لنکرانی‌(دامت‌برکاته)، از مهم‌ترین ابتکار اصولی امام خمینی‌(قدس‌سره) است که توسط حجت الاسلام و المسلمین آقای مهدی اعلایی تقریر و تحقیق گشته است. ... ادامه مطلب ...

انتصاب جناب حجت الاسلام و المسلمین آقای دکتر محسن قمر‌زاده به عنوان مدیر گروه پژوهشی فقه قرآن و حدیث

جناب حجت الاسلام و المسلمین آقای دکتر محسن قمر‌زاده طی حکمی در تاریخ 1399/3/8 و با حضور معاون محترم پژوهشی مرکز به عنوان مدیر گروه پژوهشی فقه قرآن و حدیث منصوب شد. ... ادامه مطلب ...

دسته بندی اخبار
اخبار (32)
نشستهای علمی (3)

شصت و سه) بررسی نظریه فهم اجتماعی نص در فقه اجتماعی

شصت و دو) موضوع شناسی ارزهای رمزپایه (بیت کوین)

شصت و یک) افشاگری رسانه‌ای 2 - مفسدان اقتصادی

شصت) بررسی ابعاد فقهی حقوقی افشاگری رسانه‌ای

پنجاه و نه) مبانی فقهی نفوذ حکم قاضی مأذون

پنجاه و هشت) موضوع شناسی پول و چالش های فقهی آن

پنجاه و هفتم) موضوع شناسی پول و چالش های فقهی آن (1)
پنجاه و پنجم) ظرفیت شناسی اصول فقه موجود در فقه اجتماعی (1)
پنجاه و چهارم) نشست تأملی در مفهوم عدالت جنسیتی در احکام اسلامی (1)
پنجاه وسوم) نشست فقه اجتماعی (2)
پنجاه ودوم) ضرورت و اهمیت فقه رسانه (2)
پنجاه ویکم) فقه و امنیت (2)
پنجاهم)نظام پولی و بانکی در اقتصاد (2)
چهل و نهم) چیستی فقه رسانه (3)
چهل و هشتم)ماهیت شناسی فقه اجتماعی (2)
چهل و شش) فقه النیروز (1)
چهل و پنجم) فقه النیروز (1)
چهل و چهار) نشست ویژگی مکاتب اصولی حوزه (4)

چهل و سوم) نشست کاستی ها و راهکار ها

چهل و دو) نقدی بر کتاب امر به معروف در... (1)
یک)سخنرانی آیت الله مومن درمورد مرکز (2)
چهل و یک) فقه و سبک زندگی 3 (1)
سی و چهار) فقه و سبک زندگی 2 (1)

سی) فقه و سبک زندگی 1

نشست بررسی فقهی نسب و آثار آن در باروری‌‌های مصنوعی (4)

سلسله نشست مقاصد الشریعه

نشست علمی سقط جنین از منظر فقه و حقوق با رویکرد به مسائل نوظهور (1)
نشست علمی تخصصی با عنوان مسئولیت مدنی تخریب محیط زیست از منظر فقه اسلامی (1)
نشست منطقه الفراغ و قانون گذاری (1)
نشست حکم حکومتی و قانون (1)

نشست مرگ مغزی

نشست فقه امنیت

نشست چالش های فقه سیاسی (1)
نشست بررسی فرزند خواندگی در فقه و حقوق (1)
کاربردهای قواعد فقه در سیاست و حکومت (1)
نشست ماهیت فقه سیاسی (1)

چیستی وماهیت فقه رسانه

همایش ها

همایش مقاصد الشریعه

دیگر همایش ها

جشنواره ها

مصاحبه های علمی (3)
کارگاه و دوره آموزشی (1)
سلسله نشست فقه اجتماعی (2)

جلسه اول

جلسه دوم

جلسه سوم

جلسه چهارم

دفاتر

دفتر معاونت پژوهش (1)

دفتر امور پژوهشی

پژوهشگران برتر

شورای پژوهش

دفتر همکاری های علمی و پژوهشی

دفتر شبهه شناسی

خبر

پرسش و پاسخ

معرفي (2)

شوراها

گروه ها (1)
گروه فقه اجتماعی (2)
گروه فقه القضاء (1)

گروه فقه اقتصادی

گروه فقه هنر و رسانه

گروه فقه الثقلین

گروه اصول فقه

گروه فقه پزشکی

گروه فقه سیاسی

گروه قواعد فقهی

گروه نفت و انرژی

مجله فقه و اجتهاد

شماره 1 (8)

شماره 2

کتابخانه

تقریرات

پشتیبانی سایت

دفتر همکاري‌‌هاي علمي و بين المللي

معرفي دفتر

اخبار (1)

نشست‌‌ها

آخرین کتاب ها